ಕನ್ನಡ ಮತ್ತೆ ತಲೆ ಎತ್ತುವ ಬಗೆ

ಬಿ ಎಂ ಶ್ರೀಕಂಠಯ್ಯ ಅವರು ಧಾರವಾಡದ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿದ್ಯಾವರ್ಧಕ ಸಂಘದ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಡಿಸೆಂಬರ್ 1911ರಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಉಪನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದ ಒಳಿತಿಗೆ ಆಗಬೇಕಾದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಅವರು ಈಗಲೂ ಸೂಕ್ತ ಅನ್ನಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಅವರು ಆಡಿದ್ದು ಏಕೀಕರಣ ಆಗುವ ಮೊದಲು. ಇದರಲ್ಲಿರುವ ಒಳನೋಟಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಇಂದಿಗೂ ಉಪಯುಕ್ತ

ಕನ್ನಡದ ಅಗತ್ಯವೇನು

ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವಾಗ ಮೊದಲು ಎದುರಾಗುವ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕನ್ನಡದ ಅಗತ್ಯವೇನು ಎಂಬುದು. ದೇಶದ ಏಕತೆ, ಆಡಳಿತದ ಅನುಕೂಲ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಒಂದೇ ಭಾಷೆ ಇರಬೇಕು ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಕೆಲವರಲ್ಲಿದೆ. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅಥವಾ ಹಿಂದಿಯಂತಹ ಒಂದು ಭಾಷೆ ದೇಶದ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಬೆಸೆಯಬಲ್ಲದು; ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಾಷೆಗಳು ಉಳಿಯುವುದರಿಂದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಕತೆಗೆ ತೊಂದರೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಅವರ ವಾದ. ಆದರೆ ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಒಪ್ಪಬೇಕಾದ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಒಂದೇ ಭಾಷೆಯಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಒಂದು ದೇಶ ಒಗ್ಗಟ್ಟಿನಿಂದ ಇರಬಹುದು. ಆಡಳಿತ, ಅಂತರ್‌ಪ್ರಾಂತೀಯ ವ್ಯವಹಾರ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಚಾರಗಳಿಗೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಂತಹ ಸಾಮಾನ್ಯ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು, ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಜನಜೀವನಕ್ಕೆ ಆಯಾ ಮಾತೃಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಏಕತೆ ಎಂದರೆ ಎಲ್ಲರೂ ಒಂದೇ ರೀತಿಯಾಗುವುದಲ್ಲ. ಭಿನ್ನತೆಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡೇ ಪರಸ್ಪರ ವಿಶ್ವಾಸದಿಂದ ಬದುಕುವುದೇ ನಿಜವಾದ ಐಕಮತ್ಯ.

ಭಾರತದಂತಹ ಬಹುಭಾಷಾ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಬದಿಗಿಟ್ಟು ಒಂದೇ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಎಲ್ಲರ ಮೇಲೂ ಹೇರುವುದು ಕಷ್ಟಸಾಧ್ಯವೂ ಹೌದು, ಅನಗತ್ಯವೂ ಹೌದು. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗೆ ಬಳಕೆಯಾಗಲಿ; ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಅವರವರ ಭಾಷೆಗಳೇ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಲಿ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವಿದ್ಯಾವಂತನಿಗೂ ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ಸಂಸ್ಕೃತ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಭಾಷೆ ಎಂಬ ಮೂರು ಭಾಷೆಗಳ ಪರಿಚಯ ಇರಬೇಕು. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಆಧುನಿಕ ಜಗತ್ತಿನ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದರೆ, ಸಂಸ್ಕೃತ ನಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರ ಜ್ಞಾನಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾತೃಭಾಷೆ ತನ್ನ ಜನರ ಬದುಕು, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಅನುಭವಗಳೊಂದಿಗೆ ನಮ್ಮನ್ನು ಬೆಸೆಯುತ್ತದೆ.

ಆದರೆ ಈ ಮೂರೂ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ದೊರೆಯುತ್ತಿಲ್ಲ. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಮಹತ್ವ ಸಿಗುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತದ ಅಧ್ಯಯನ ಕುಗ್ಗುತ್ತಿದೆ. ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ಶಿಕ್ಷಣವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಕನ್ನಡವನ್ನು ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಕಲಿಯುವ ಅವಕಾಶ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತವನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಪೂರ್ಣ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ದೊರೆಯುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇಲ್ಲ. ಕನ್ನಡವನ್ನು ಕಲಿಯುವುದರಿಂದ ಉದ್ಯೋಗದ ಅವಕಾಶವಾಗಲಿ, ಜೀವನದ ಪ್ರಗತಿಯಾಗಲಿ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಬೆಳೆದಿದೆ. ಪರೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಪದವಿಗಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಕಲಿಯುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ. ಹೀಗಿರುವಾಗ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಕನ್ನಡವನ್ನು ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಕಲಿಯಬೇಕು ಎಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಅರ್ಥವಿಲ್ಲ. ಕನ್ನಡವನ್ನು ಕಲಿಯುವುದರಿಂದ ಜ್ಞಾನವೂ ದೊರೆಯಬೇಕು, ಜೀವನಕ್ಕೂ ಉಪಯೋಗವಾಗಬೇಕು. ಅದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ರಮವನ್ನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ರೂಪಿಸಬೇಕು.

ಇನ್ನೊಂದು ಸಮಸ್ಯೆ ಕನ್ನಡದ ಬಗ್ಗೆ ವಿದ್ಯಾವಂತರಲ್ಲಿರುವ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಓದಿ ಅದರ ಸೌಂದರ್ಯ, ಆಳ ಮತ್ತು ವೈವಿಧ್ಯವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದವರಿಗೆ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಂಥ ಗುಣಗಳು ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲ. ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಇತಿಹಾಸಗ್ರಂಥಗಳಿಲ್ಲ, ನೀತಿಕಥೆಗಳಿಲ್ಲ, ಸಹಜ ಜೀವನವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವ ಕೃತಿಗಳಿಲ್ಲ, ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯದಂತಹ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಪುಸ್ತಕಗಳಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಅವರ ಟೀಕೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದಷ್ಟು ಸತ್ಯವಿದೆ. ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೊರತೆಗಳಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಆದರೆ ಆ ಕೊರತೆಗಳನ್ನು ನೆಪಮಾಡಿಕೊಂಡು ಭಾಷೆಯನ್ನೇ ತಿರಸ್ಕರಿಸುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ. ಭಾಷೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಭಿಮಾನವಿರುವವರು ಅದರ ದೋಷಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಸರಿಪಡಿಸಬೇಕು. ಕನ್ನಡವನ್ನು ಓದುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಬೇಕು; ಅದರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಜನರಿಗೆ ಆನಂದವನ್ನೂ ಜ್ಞಾನವನ್ನೂ ನೀಡುವಂತಾಗಬೇಕು.

ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಗೆ ದೀರ್ಘವಾದ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮಂತ ಸಾಹಿತ್ಯಪರಂಪರೆ ಇದೆ. ಆರ್ಯರ ಆಗಮನಕ್ಕೂ ಮೊದಲೇ ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಗಳು ಈ ನೆಲದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದವು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ, ತೆಲುಗು, ತಮಿಳು ಮತ್ತು ಮಲಯಾಳಂ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷೆಗಳಾಗಿ ಬೆಳೆದವು. ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಐದನೆಯ ಅಥವಾ ಆರನೆಯ ಶತಮಾನದಿಂದಲೇ ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚನೆಯಾಗಿರುವುದಕ್ಕೆ ಆಧಾರಗಳಿವೆ. ಹಳಗನ್ನಡ ಮತ್ತು ಹೊಸಗನ್ನಡದ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಕಾವ್ಯಗಳು ರಚನೆಯಾಗಿವೆ. ನಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರ ಇತಿಹಾಸ, ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು, ಆಚಾರ-ವಿಚಾರಗಳು, ವ್ಯಾಕರಣ, ನಿಘಂಟು, ಕಾವ್ಯಲಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಮಾಹಿತಿಯೂ ಈ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಅಮೂಲ್ಯ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿ ಬಿಡುವುದು ನಮ್ಮ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಪತ್ತನ್ನೇ ಕಳೆದುಕೊಂಡಂತೆ.

ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತದ ಪ್ರಭಾವ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ಸಂಸ್ಕೃತದಿಂದ ಹೊಸ ಪದಗಳು, ಕಾವ್ಯರೂಪಗಳು, ಛಂದಸ್ಸು, ಅಲಂಕಾರ ಮತ್ತು ಪುರಾಣ-ಇತಿಹಾಸಗಳ ಪರಂಪರೆ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಬಂದವು. ಇದರಿಂದ ಕನ್ನಡದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೆಚ್ಚಿತು. ಆದರೆ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಕಾವ್ಯರಚನೆ ಮಾಡಿದ ಕೆಲವು ಕವಿಗಳು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಬದುಕು ಮತ್ತು ಅಭಿರುಚಿಗಳಿಗಿಂತ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಮಹತ್ವ ನೀಡಿದರು. ರಾಜಾಶ್ರಯ, ಬಿರುದು, ಗೌರವ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಗಾಗಿ ಕಾವ್ಯ ರಚನೆಯಾದ ಸಂದರ್ಭಗಳೂ ಇದ್ದವು. ಸಂಸ್ಕೃತದ ಪದಗಳ ಅತಿಯಾದ ಬಳಕೆ, ಕೃತಕ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಿಗೆ ಅರ್ಥವಾಗದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಜನರಿಂದ ದೂರಮಾಡಿದವು. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಶಿವಭಕ್ತರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರನ್ನು ತಲುಪುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳೂ ನಡೆದವು. ಆದರೂ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯದ ಅತಿರೇಕ ಮತ್ತು ಸರಳತೆಯ ಕೊರತೆ ಮುಂದುವರಿದವು.

ಕನ್ನಡ ಕಾವ್ಯಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಆರು ಬಗೆಯ ಕೊರತೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು.

ಮೊದಲನೆಯದು, ಕಾವ್ಯದ ವಸ್ತು. ಬಹುತೇಕ ಕವಿಗಳು ರಾಮಾಯಣ, ಮಹಾಭಾರತ ಮತ್ತು ಪುರಾಣಗಳ ಕಥೆಗಳನ್ನೇ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಬರೆದರು. ಜನರ ನಿತ್ಯಜೀವನದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಹೊಸ ಘಟನೆಗಳು, ಮಾನವ ಸಂಬಂಧಗಳ ವೈವಿಧ್ಯ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಕುತೂಹಲಕರ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಸಾಹಿತ್ಯದ ವಸ್ತುವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು.

ಎರಡನೆಯದು, ಕಾವ್ಯದ ರೀತಿ. ಎಲ್ಲ ಕವಿಗಳೂ ಒಂದೇ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದರು. ದೇವರ ಸ್ತುತಿ, ಕವಿಯ ಆತ್ಮಪ್ರಶಂಸೆ, ಸಮುದ್ರ, ನಗರ, ರಾಜ, ರಾಣಿ, ಮಕ್ಕಳ ಜನನ ಮತ್ತು ಆಟ ಮುಂತಾದ ವರ್ಣನೆಗಳು ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲ ಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲೂ ಪುನರಾವರ್ತನೆಯಾದವು. ಸ್ವತಂತ್ರ ಕಲ್ಪನೆ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಪ್ರಯೋಗಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು.

ಮೂರನೆಯದು, ಭಾವಗಳ ಏಕತಾನತೆ. ನಾಯಕ-ನಾಯಕಿಯರ ಮಾತು, ಪ್ರೇಮ, ದುಃಖ, ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಭಾವನೆಗಳ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಹಿಂದಿನ ಕವಿಗಳ ಮಾದರಿಯನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸಲಾಯಿತು. ಹೊಸ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಹೊಸ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುವ ಬದಲು ಹಳೆಯ ಭಾವನೆಗಳನ್ನೇ ಬೇರೆ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಪುನರಾವರ್ತಿಸಲಾಯಿತು.

ನಾಲ್ಕನೆಯದು, ವರ್ಣನೆಯ ಕೃತಕತೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಸಹಜವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಅತಿಶಯೋಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಹತ್ವ ನೀಡಲಾಯಿತು. ನಿಜಜೀವನದ ಸರಳ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಕೌಶಲ್ಯ ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು. ಕೆಲವು ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ ವರ್ಣನೆಗಳೂ ಇದ್ದುದರಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಕುಟುಂಬದವರೊಂದಿಗೆ ಓದುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತಿತ್ತು.

ಐದನೆಯದು, ಭಾಷಾಶೈಲಿ. ಕನ್ನಡದ ಸಹಜವಾದ, ಸರಳವಾದ ಮತ್ತು ಇಂಪಾದ ಪದ

ಐದನೆಯದು, ಭಾಷಾಶೈಲಿ. ಕನ್ನಡದ ಸಹಜವಾದ, ಸರಳವಾದ ಮತ್ತು ಇಂಪಾದ ಪದಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಸಂಸ್ಕೃತದ ದೀರ್ಘ ಸಮಾಸಗಳು ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ಪದಗಳ ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಇದರಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಓದುಗರಿಗೆ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅರ್ಥವಾಗದಂತಾಯಿತು. ಕನ್ನಡದ ಸ್ವಂತ ಭಾಷಾರಚನೆಗೂ ವಿರುದ್ಧವಾದ ಪ್ರಯೋಗಗಳು ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದವು. ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶನವೇ ಭಾಷೆಯ ಉದ್ದೇಶವಲ್ಲ; ಓದುಗರಿಗೆ ಅರ್ಥವಾಗುವಂತೆ ವಿಚಾರವನ್ನು ಹೇಳುವುದು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮುಖ್ಯ ಗುಣವಾಗಬೇಕು.

ಆರನೆಯದು, ಸಾಹಿತ್ಯದ ರೂಪ. ಪದ್ಯಕಾವ್ಯಗಳಿಗೆ ನೀಡಿದಷ್ಟು ಮಹತ್ವವನ್ನು ನಾಟಕ, ವಚನಕಾವ್ಯ, ಕಾದಂಬರಿ ಮತ್ತು ಸರಳ ಗದ್ಯಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ನೀಡಲಿಲ್ಲ. ಜನರು ಸುಲಭವಾಗಿ ಓದಿ ಆಸ್ವಾದಿಸಬಹುದಾದ ಕೃತಿಗಳ ಕೊರತೆ ಇತ್ತು. ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಜನರಾಡುವ ಭಾಷೆಗಿಂತ ಸಂಸ್ಕೃತದ ಪ್ರಭಾವವೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿತ್ತು.

ಈ ದೋಷಗಳಿಂದಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಓದಲು ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಲಿಲ್ಲ. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ವಿದ್ಯಾವಂತರಿಗೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಜ್ಞಾನ ಅಥವಾ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಆನಂದ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ. ಸಂಸ್ಕೃತ ಪಂಡಿತರು ಕನ್ನಡವನ್ನು ಸಂಸ್ಕೃತದ ಕೀಳು ಅನುಕರಣೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರು. ಹೀಗೆ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯವು ತನ್ನ ಓದುಗರನ್ನೇ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಅಪಾಯ ಎದುರಿಸಿತು. ಆದರೆ ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಈ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ತಿರಸ್ಕರಿಸುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ. ಅದರ ದೋಷಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿ ಹೊಸ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದೇ ನಮ್ಮ ಜವಾಬ್ದಾರಿ.

ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ಹಿಂದಿನ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಉಳಿಸಬೇಕು. ದೇಶದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ ಹಳೆಯ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ಸಂಪಾದಿಸಿ, ಮುದ್ರಿಸಬೇಕು. ಅವುಗಳನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಇತಿಹಾಸ, ಹಳಗನ್ನಡ ಮತ್ತು ಹೊಸಗನ್ನಡದ ವ್ಯಾಕರಣ, ನಿಘಂಟು, ಛಂದಸ್ಸು, ಅಲಂಕಾರ, ಕಾವ್ಯಲಕ್ಷಣ, ಸಾಹಿತ್ಯವಿಮರ್ಶೆ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಇತಿಹಾಸಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ರಚಿಸಬೇಕು. ಹಳೆಯ ಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿರುವ ಉತ್ತಮ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಆಯ್ದು ಮಕ್ಕಳ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಬಳಸಬೇಕು. ಹಳಗನ್ನಡವನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಕಲಿಯಲು ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಬೇಕು. ನಮ್ಮ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಕಟ್ಟಲು ನಮ್ಮ ಭೂತಕಾಲದ ಅರಿವು ಅಗತ್ಯ.

ಹೊಸ ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚನೆಗೆ ಕೆಲವು ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನೂ ಅನುಸರಿಸಬೇಕು.

ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಹೊಸಗನ್ನಡವನ್ನೇ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮುಖ್ಯ ಭಾಷೆಯನ್ನಾಗಿ ಬಳಸಬೇಕು. ಹಳಗನ್ನಡದ ಸೊಗಸು ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರೂ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಿಗೆ ಅರ್ಥವಾಗದ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯುವುದರಿಂದ ಪ್ರಯೋಜನವಿಲ್ಲ. ಜನರ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸರಳ, ಸ್ಪಷ್ಟ ಮತ್ತು ಪ್ರೌಢ ಕನ್ನಡವನ್ನು ಬಳಸಬೇಕು. ಅನಗತ್ಯ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪದಗಳನ್ನು ತುರುಕಬಾರದು. ಜನರು ಸಹಜವಾಗಿ ಬಳಸುವ ಇತರ ಭಾಷೆಗಳ ಪದಗಳನ್ನು ಅಗತ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಬಹುದು. ಕಠಿಣ ಪದಗಳ ಬಳಕೆಯಿಂದಲ್ಲ, ವಿಚಾರದ ಆಳದಿಂದಲೇ ಬರವಣಿಗೆಯ ಪ್ರೌಢತೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಬೇಕು.

ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ಸಾಹಿತ್ಯವು ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ತಲುಪಬೇಕು. ಮಹಿಳೆಯರು, ಪುರುಷರು, ಮಕ್ಕಳು, ವಯಸ್ಕರು, ಎಲ್ಲ ಜಾತಿ ಮತ್ತು ವರ್ಗಗಳ ಜನರು ಓದಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಬರೆಯಬೇಕು. ಸಾಹಿತ್ಯವು ಕೇವಲ ರಾಜರಿಗಾಗಲಿ, ಪಂಡಿತರಿಗಾಗಲಿ ಸೀಮಿತವಾಗಬಾರದು.

ಮೂರನೆಯದಾಗಿ, ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಉಪಯುಕ್ತವಾದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸಾಹಿತ್ಯ ಒಳಗೊಳ್ಳಬೇಕು. ಇತಿಹಾಸ, ಧರ್ಮ, ಸಮಾಜ, ನೀತಿ, ವೈದ್ಯಕೀಯ, ನ್ಯಾಯ, ಶಿಲ್ಪಕಲೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿವಿಜ್ಞಾನದಂತಹ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸರಳ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಬೇಕು. ಮೂಢನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ದೂರಮಾಡಿ ವೈಚಾರಿಕತೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ಕೃತಿಗಳು ಬರಬೇಕು.

ನಾಲ್ಕನೆಯದಾಗಿ, ಸಾಹಿತ್ಯವು ಕೇವಲ ಉಪಯುಕ್ತತೆಯ ಸಾಧನವಲ್ಲ; ಅದು ಆನಂದವನ್ನೂ ನೀಡಬೇಕು. ಕಾದಂಬರಿಗಳು, ಕಟ್ಟುಕಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಮನರಂಜನಾತ್ಮಕ ಬರಹಗಳು ಹೆಚ್ಚಬೇಕು. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯದಿಂದ ಹೊಸ ಕಥಾವಸ್ತು, ರೂಪ ಮತ್ತು ನಿರೂಪಣೆಯ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಕಲಿಯಬಹುದು. ಆದರೆ ತಕ್ಷಣವೇ ಮಹಾಕಾವ್ಯ ಅಥವಾ ದೊಡ್ಡ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವ ಆತುರ ಬೇಡ. ಮೊದಲು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಅಡಿಪಾಯ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಬೇಕು. ಸಣ್ಣ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಂದಲೇ ದೊಡ್ಡ ಸಾಹಿತ್ಯಪರಂಪರೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.

ಐದನೆಯದಾಗಿ, ನಮ್ಮ ನಾಡಿನ ಮಹನೀಯರ ನೈಜ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಳನ್ನು ಬರೆಯಬೇಕು. ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದ ಕವಿಗಳು, ವೀರರು, ಆಚಾರ್ಯರು ಮತ್ತು ಸಾಧಕರ ಬದುಕಿನ ನಿಜವಾದ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಬೇಕು. ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಕಲ್ಪಿತ ಮಹಿಮೆಗಳ ಬದಲು ಅವರ ಸಾಧನೆ, ನಡೆನುಡಿ ಮತ್ತು ಜೀವನಸಂಘರ್ಷಗಳನ್ನು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಬೇಕು. ಇದರಿಂದ ಹೊಸ ತಲೆಮಾರಿಗೆ ಪ್ರೇರಣೆಯೂ, ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಆತ್ಮಗೌರವವೂ ಮೂಡುತ್ತದೆ.

ಆರನೆಯದಾಗಿ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಉತ್ತಮ ಗುಣಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಪರಿಚಯಿಸಬೇಕು. ಗ್ರೀಕ್, ಲ್ಯಾಟಿನ್, ಜರ್ಮನ್, ಫ್ರೆಂಚ್ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತ ಸಾಹಿತ್ಯಗಳಿಂದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದು ಬೆಳೆದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯದಂತೆ ಕನ್ನಡವೂ ಅನುವಾದಗಳ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ವಿದೇಶಿ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಉತ್ತಮ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದರಿಂದ ಕನ್ನಡದ ಸ್ವಂತಿಕೆ ನಾಶವಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಬದಲಿಗೆ ಅದರ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ.

ಏಳನೆಯದಾಗಿ, ಸಂಸ್ಕೃತದ ಅಮೂಲ್ಯ ಜ್ಞಾನಸಂಪತ್ತನ್ನೂ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ತರುವ ಕೆಲಸ ನಡೆಯಬೇಕು. ವೇದ, ಉಪನಿಷತ್ತು, ಸ್ಮೃತಿ, ಪುರಾಣಗಳು, ಮಹಾಭಾರತ, ರಾಮಾಯಣ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಆಚಾರ್ಯರ ಭಾಷ್ಯಗಳನ್ನು ಸರಳ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ, ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತವಾಗಿ ಅನುವಾದಿಸಬೇಕು. ಇದರಿಂದ ಜನರಿಗೆ ನಮ್ಮ ಪರಂಪರೆಯ ಅರಿವು ಹೆಚ್ಚುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯವೂ ಶ್ರೀಮಂತವಾಗುತ್ತದೆ.

ಕನ್ನಡವನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದು ಸುಲಭದ ಕೆಲಸವಲ್ಲ. ಒಂದೆರಡು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವುದರಿಂದ ಭಾಷೆಯ ಉದ್ಧಾರವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕೆ ನಿರಂತರ ಪರಿಶ್ರಮ, ಸರಿಯಾದ ಶಿಕ್ಷಣವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಉತ್ತಮ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಓದುಗರ ಬೆಂಬಲ ಮತ್ತು ಭಾಷೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಮಾಜದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಅಭಿಮಾನ ಅಗತ್ಯ. ಒಂದು ಭಾಷೆ ಮಾತನಾಡುವ ಜನರ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದರೂ ಅದರ ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಶ್ವಮಟ್ಟದ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಬಹುದು. ಗ್ರೀಕ್ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯಗಳ ಇತಿಹಾಸವೇ ಇದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿ.

ಕನ್ನಡವನ್ನು ಉಳಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಬೇರೆಯವರದಲ್ಲ; ನಮ್ಮದೇ. ನಮ್ಮ ಭಾಷೆಯ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶ್ವಾಸವಿರಬೇಕು. ಅದರ ಹಳೆಯ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಕಾಪಾಡಬೇಕು; ಹೊಸ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸೇರಿಸಬೇಕು; ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಬದುಕಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಾಗುವ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕು. ಸರಿಯಾದ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಘಟಿತವಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸಿದರೆ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತೆ ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೇರಬಹುದು. ಅದು ನಮ್ಮ ಪಾಲಿಗೆ ಕೇವಲ ಭಾಷೆಯಲ್ಲ, ನಮ್ಮ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಸ್ಮಿತೆಯ ಕಿರೀಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಂದಿನ ತಲೆಮಾರಿಗೆ ಜ್ಞಾನ, ಆನಂದ ಮತ್ತು ಆತ್ಮಗೌರವವನ್ನು ನೀಡುವ ಶಕ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಬುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಸೃಜನಶೀಲತೆ ಅರಳಲು ಸಾಹಿತ್ಯವೇ ಬೆಳಕು. ಆ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡವೂ ತನ್ನ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.