ವಿಜಯದಶಮಿ: ಹಬ್ಬವಲ್ಲ, ಬದುಕಿನ ವಿಜಯದರ್ಶನ!

ಒಂಬತ್ತು ದಿನಗಳ ಶಕ್ತಿಯ ಆರಾಧನೆ, ಹತ್ತನೇಯ ದಿನ ವಿಜಯದ ಸಂಭ್ರಮ. ಇದು ಕೇವಲ ನವರಾತ್ರಿಯ ಪರಿಪೂರ್ಣತೆಯಲ್ಲ, ಮನುಷ್ಯನ ಬದುಕಿಗೆ ದಿಕ್ಕು ತೋರುವ ಭಾರತೀಯ ತತ್ತ್ವಚಿಂತನೆಯ ಮಹೋನ್ನತ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ. ಮಹಿಷಾಸುರನ ಮೇಲೆ ದುರ್ಗೆಯ ವಿಜಯವಾಗಲಿ, ರಾವಣನ ಮೇಲೆ ಶ್ರೀರಾಮನ ವಿಜಯವಾಗಲಿ, ಅವು ಕೇವಲ ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥನಗಳಲ್ಲ, ಮನುಷ್ಯನೊಳಗಿನ ಅಹಂಕಾರ, ಅಜ್ಞಾನ, ಅನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಅಧರ್ಮದ ವಿರುದ್ಧ ವಿವೇಕ, ಧರ್ಮ, ನ್ಯಾಯ ಹಾಗೂ ಮಾನವೀಯತೆ ಸಾಧಿಸಬೇಕಾದ ವಿಜಯದ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ರೂಪಕಗಳು.

ವಿಜಯದಶಮಿಯ ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥ ರಾವಣನ ಪ್ರತಿಕೃತಿಯನ್ನು ದಹಿಸುವುದರಲ್ಲಿಲ್ಲ, ನಮ್ಮೊಳಗಿನ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ದಹಿಸುವುದರಲ್ಲಿದೆ. ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುವುದರಲ್ಲಷ್ಟೇ ಇಲ್ಲ, ಅವುಗಳನ್ನು ನ್ಯಾಯದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಸಂಕಲ್ಪದಲ್ಲಿದೆ. ದೇವಿಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸುವುದರಲ್ಲಷ್ಟೇ ಇಲ್ಲ, ಮಹಿಳೆಯರ ಘನತೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಗೌರವಿಸುವ ನಡವಳಿಕೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಈ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ವಿಜಯದಶಮಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಮೀರಿದ ಜೀವನದರ್ಶನವಾಗಿದೆ.

ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಆಧಾರ ಮತ್ತು ಪೌರಾಣಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ:

ವಿಜಯದಶಮಿಯ ಆಚರಣೆಗೆ ಭಾರತೀಯ ಪುರಾಣ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಜನಪದ ನಂಬಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ದೇವೀಮಾಹಾತ್ಮ್ಯ ಅಥವಾ ದುರ್ಗಾಸಪ್ತಶತಿಯಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿತವಾಗಿರುವ ಮಹಿಷಾಸುರಮರ್ದಿನಿಯ ಕಥೆ ದುಷ್ಟಶಕ್ತಿಯ ವಿರುದ್ಧ ದೈವಶಕ್ತಿಯ ವಿಜಯವನ್ನು ಸಾರುತ್ತದೆ. ರಾಮಾಯಣ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀರಾಮನಿಂದ ರಾವಣನ ಸಂಹಾರ ಧರ್ಮದ ವಿಜಯದ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. ಮಹಾಭಾರತದ ಕೆಲವು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಂಡವರು ಶಮೀವೃಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಅಡಗಿಸಿಟ್ಟಿದ್ದ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆದ ಘಟನೆಯೂ ವಿಜಯದಶಮಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ.

Related Articles

ಈ ಕಥನಗಳ ಆಶಯವನ್ನು ಕೇವಲ ಪೌರಾಣಿಕ ಘಟನೆಗಳಾಗಿ ನೋಡುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿರುವ ನೈತಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಅರಿಯುವುದು ಮುಖ್ಯ. ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳಿದ್ದರೂ ಅಹಂಕಾರ ಹಾಗೂ ಅಧರ್ಮ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಪತನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಶಕ್ತಿ, ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರಗಳು ನ್ಯಾಯ ಹಾಗೂ ಲೋಕಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿರಬೇಕು ಎಂಬುದೇ ವಿಜಯದಶಮಿಯ ಮೂಲ ಸಂದೇಶ.

ವಿಜಯದಶಮಿಯ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮಹತ್ವ:

ವಿಜಯದಶಮಿಯನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅರ್ಥೈಸುವಾಗ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪುರಾವೆಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಗುರುತಿಸಬೇಕು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಆಚರಣೆಯೂ ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಸಾಬೀತಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗದಿದ್ದರೂ, ಕೆಲವು ಆಚರಣೆಗಳು ಮಾನವ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ, ಆತ್ಮಶಿಸ್ತು, ಪ್ರಕೃತಿಯೊಂದಿಗಿನ ಸಾಮರಸ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿವೆ.

ನವರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಉಪವಾಸ, ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಸಂಯಮ, ಪೂಜೆ, ಧ್ಯಾನ ಮತ್ತು ನಿಯಮಿತ ದಿನಚರಿಯ ಮೂಲಕ ಅನೇಕರು ಏಕಾಗ್ರತೆ ಹಾಗೂ ಆತ್ಮನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಇವು ಮಾನಸಿಕ ನೆಮ್ಮದಿಗೆ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಬಹುದು. ಆದರೆ ಉಪವಾಸದ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ದೈಹಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತವೆ.

ಋತುಪರಿವರ್ತನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸ್ವಚ್ಛತೆ, ಸಮತೋಲಿತ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಕಾಳಜಿ ವಹಿಸುವುದು ಉಪಯುಕ್ತ. ಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುವುದೂ ಇಂದಿನ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಆಯುಧಪೂಜೆ ಮತ್ತು ವಾಹನಪೂಜೆ ನಮ್ಮ ಬದುಕಿಗೆ ನೆರವಾಗುವ ಉಪಕರಣಗಳು, ಯಂತ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ವಾಹನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೃತಜ್ಞತೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಾಗಿವೆ. ಆದರೆ ಪೂಜೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಯಂತ್ರಗಳ ಸುರಕ್ಷಿತ ಬಳಕೆ, ವಾಹನಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಸಂಚಾರ ನಿಯಮಗಳ ಪಾಲನೆಯೂ ಮುಖ್ಯ. ಪುಸ್ತಕಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲಸದ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಜ್ಞಾನಾರ್ಜನೆ ಹಾಗೂ ಕಾಯಕನಿಷ್ಠೆಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಿದಾಗ ಆಚರಣೆಯು ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮರಸ್ಯದ ಸೇತುವೆ:

ಭಾರತದ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ವಿಜಯದಶಮಿ ಸಾಮರಸ್ಯದ ಸೇತುವೆಯಾಗಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೈಸೂರು ದಸರಾ, ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ರಾಮಲೀಲಾ ಮತ್ತು ರಾವಣದಹನ, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ದುರ್ಗಾಪೂಜೆ ,ಇವು ಆಚರಣೆಯ ವೈವಿಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಏಕತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ.

ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉತ್ಸವಗಳು ವಿವಿಧ ಭಾಷೆ, ಜಾತಿ, ವರ್ಗ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಜನರನ್ನು ಒಂದೆಡೆ ಸೇರಿಸಿ, ಪರಸ್ಪರ ಪರಿಚಯ ಮತ್ತು ಸಹಕಾರಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ನಿಜವಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮರಸ್ಯ ಹಬ್ಬದ ಸಂಭ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಬಾರದು. ಜಾತಿಭೇದ, ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆ, ಲಿಂಗತಾರತಮ್ಯ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ದ್ವೇಷಗಳನ್ನು ತೊಡೆದುಹಾಕುವ ಮನೋಭಾವ ನಮ್ಮ ದೈನಂದಿನ ಬದುಕಿನ ಭಾಗವಾಗಬೇಕು.

ದೇವಿಯನ್ನು ಶಕ್ತಿಯ ಸ್ವರೂಪವೆಂದು ಆರಾಧಿಸುವ ನಾವು ಮಹಿಳೆಯರ ಗೌರವ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಬೇಕು. ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಹಿಂದುಳಿದವರನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ಸೇವೆ, ದಾನ ಮತ್ತು ಸಹಕಾರದ ಕಾರ್ಯಗಳು ಹಬ್ಬದ ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ.

ದೇಶದ ಅಸ್ಮಿತೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಏಕತೆ:

ವಿಜಯದಶಮಿ ಭಾರತದ ನಾಗರಿಕತೆಯ ನಿರಂತರತೆ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೈವಿಧ್ಯ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆತ್ಮಗೌರವದ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. ಭಾಷೆ, ಉಡುಗೆ, ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಆರಾಧನಾ ಪದ್ಧತಿಗಳಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನತೆಗಳಿದ್ದರೂ ಧರ್ಮ, ನ್ಯಾಯ, ಕರ್ತವ್ಯ ಮತ್ತು ಲೋಕಕಲ್ಯಾಣದ ಮೌಲ್ಯಗಳು ನಮ್ಮ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಬೆಸೆಯುತ್ತವೆ.

ಮೈಸೂರು ದಸರೆಯ ಜಂಬೂಸವಾರಿ, ಅರಮನೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು, ಜನಪದ ಕಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಕರ್ನಾಟಕದ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತವೆ. ಇಂತಹ ಉತ್ಸವಗಳು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ, ಸ್ಥಳೀಯ ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಕಲಾವಿದರ ಬದುಕಿಗೂ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಈ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಉಳಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸುರಕ್ಷತೆಗೂ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಬೇಕು.

ರಾಷ್ಟ್ರದ ಅಸ್ಮಿತೆ ಎಂದರೆ ಗತವೈಭವವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ವರ್ತಮಾನದಲ್ಲಿ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ನಾಗರಿಕರಾಗಿ ಬದುಕುವುದೂ ಹೌದು. ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ, ಹಿಂಸೆ, ಅಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ದ್ವೇಷದ ವಿರುದ್ಧ ನಿಂತು, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ, ಶಿಸ್ತು, ಸೇವಾಭಾವ ಹಾಗೂ ಪರಸ್ಪರ ಗೌರವವನ್ನು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದೇ ವಿಜಯದಶಮಿಯ ಆಶಯಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ನಿಜವಾದ ಗೌರವ.

ಒಳಿತಿನ ವಿಜಯ ನಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ಸಂಕಲ್ಪವಾಗಲಿ:

ವಿಜಯದಶಮಿ ನಮ್ಮನ್ನು ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಪ್ರಶ್ನೆಯ ಎದುರು ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ. ನಾವು ಹೊರಗಿನ ದುಷ್ಟಶಕ್ತಿಗಳ ವಿಜಯವನ್ನು ಸಂಭ್ರಮಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆಯೇ, ಅಥವಾ ನಮ್ಮೊಳಗಿನ ದುರ್ಗುಣಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಲು ಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದೇವೆಯೇ? ಕೋಪದ ಮೇಲೆ ತಾಳ್ಮೆ, ಸ್ವಾರ್ಥದ ಮೇಲೆ ಸೇವೆ, ಅಜ್ಞಾನದ ಮೇಲೆ ವಿವೇಕ, ಅನ್ಯಾಯದ ಮೇಲೆ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ವಿಭಜನೆಯ ಮೇಲೆ ಮಾನವೀಯತೆ ಜಯಗಳಿಸಿದಾಗಲೇ ಹಬ್ಬದ ಆಶಯ ಸಾಕಾರಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ವಿಜಯದಶಮಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ಹಬ್ಬದ ದಿನವಲ್ಲ, ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಆತ್ಮಪರಿವರ್ತನೆಗೆ, ಸಮಾಜದ ಪುನರ್‌ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರದ ನೈತಿಕ ಉನ್ನತಿಗೆ ಪ್ರೇರಣೆ ನೀಡುವ ಸಂಕಲ್ಪದ ದಿನ. ಧಾರ್ಮಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಗೌರವದೊಂದಿಗೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಬೆಳೆಸೋಣ. ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹೆಮ್ಮೆಯೊಂದಿಗೆ ಮಾನವೀಯತೆಯನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳೋಣ.

ಅಧರ್ಮದ ಮೇಲೆ ಧರ್ಮದ ವಿಜಯವು ಪುರಾಣದ ಕಥೆಯಾಗಿ ಉಳಿಯದೆ, ಅನ್ಯಾಯದ ಮೇಲೆ ನ್ಯಾಯದ ವಿಜಯವಾಗಿ ನಮ್ಮ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಸಾಕಾರಗೊಳ್ಳಲಿ. ಭಿನ್ನತೆಗಳ ನಡುವೆ ಸಾಮರಸ್ಯ, ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ನಡುವೆ ವಿವೇಕ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಮಾನವೀಯತೆ ಅರಳುವುದೇ ವಿಜಯದಶಮಿಯ ನಿಜವಾದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂದೇಶ.

-ಕುಮಾರ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಮುಳಿಯಾಲ